DOMATES İHRACATINDA ARTIŞ

Domates ve domates ürünleri sektöründe ihracatın yarıya yakınını oluşturan taze domates, yıla yüzde 23'lük ihracat artışıyla başladı.

Türkiye yıllık 14 milyon ton üretimle domates üretiminde dünyanın önemli ülkeleri arasında yer alıyor.

Domates ve domatesten elde edilen sos, ketçap, domates suyu gibi ürünler, Türk mutfağının vazgeçilmezi olması yanında önemli bir ihraç ürünü olarak öne çıkıyor.

Türkiye, 2021 yılında domates ve domatesten yapılan ürünlerin ihracatından, önceki yıla göre yüzde 20 artışla 729 milyon dolar döviz geliri elde etti.

Taze domates ihracatı, bu alandaki toplam ihracatın yüzde 49,7’sini oluşturdu. Taze domatesten 2020 yılında 313 milyon dolar döviz sağlanırken, bu rakam 2021 yılında yüzde 16’lık artışla 363 milyon dolara ulaştı.

Taze domates 2022'ye de hızlı başladı. Ocak 2022'de ihracat önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 23 artarak 43,6 milyon dolar oldu.

2021 yılı Ocak ayında 58 milyon dolar olan domates ve mamulleri ihracatı yüzde 43 artarak 2022 yılında 83 milyon dolar oldu.

Geçen yıl Türkiye 53 ülkeye taze domates ihraç etti. Rusya, 68 milyon dolarla taze domatese en fazla talep gelen ülke konumunda bulunuyor. Bu ülkeyi 58 milyon dolarla Romanya ve 41 milyon dolarla Bulgaristan takip etti.

Domates ve domates ürünleri ihracatında taze domatesin ardından 208 milyon dolarla domates salçası geldi. Salça ihracatındaki artış yüzde 32 olarak kayıtlara geçti. Irak, 120 milyon dolarlık salça talebiyle birinci sırada. İkinci ülke ise 18 milyon dolarla İtalya oldu. Almanya, 11,5 milyon dolarlık taleple üçüncü sırada yer aldı. Türkiye 122 ülkeye salça ihracatı gerçekleştirdi.

Türkiye’nin kurutulmuş domates ihracatı 2021 yılında yüzde 17’lik yükselişle 97,3 milyon dolara çıktı. Dondurulmuş domates ihracatı yüzde 22’lik gelişimle 32 milyon dolardan, 39 milyon dolara ilerlerken, domates sosları ve ketçaplar 17 milyon dolarlık ihracat performansı ortaya koydu. Soyulmuş domates ihracatı 2,7 milyon dolar, domates suyu ihracatı da 2 milyon dolar ihracata katkı sağladı.

Rusya kotası dolmak üzere

Taze domates ihracatında en büyük ihraç pazarı Rusya’nın uyguladığı ihracat kotası uygulaması ihracatçıların Rusya pazarında gerçek performanslarını sergilemelerinin önüne geçiyor.

Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği Başkanı Hayrettin Uçak, Türkiye’nin tarım potansiyelinin çok büyük olduğunu belirterek, domateste üretiminde dünyada 4. sırada yer aldığını söyledi.

Bu potansiyelin ihracata da yansıdığını aktaran Uçak, “Domates ve ketçap, kurutulmuş domates, salça, domates suyu gibi domates ürünleri ciddi rağbet görüyor. Sanayileştirilip katma değeri artan ürünlere dönüşüyor. 2022 yılında domates ihracatında yüzde 20’lik artış hedefliyoruz. 2023 yılı için 1 milyar dolarlık ihracat hedefimiz var.” diye konuştu.

Uçak, Rusya’nın uyguladığı ihracat kotasının ihracatı olumsuz etkilediğini dile getirerek, şunları kaydetti:

“Uçak krizinden bu yana domatesi kotalandırdılar. 50 bin tonla başlamıştı kota, şu anda 300 bin ton. Yaklaşık 296 bin ton ihracat gerçekleştirildi. 4 bin tona yakın bir kota boşluğumuz var. Yakın bir tarihte onu da doldurmuş olacağız. Taze domates ihracatında birinci sırada Rusya var. Kotanın kaldırılması halinde ihracatta artış olur. Kota kaldırılırsa ihracat katlanır. Kotanın kalkmaması hem ihracatçımızı hem üreticimizi üzecek. Ülkemize de döviz girdisi azalacak. Konu, Sayın Cumhurbaşkanımız ve yetkili bakanlıklarımızın bilgisi dahilinde. Onlar da gerekli girişimlerde bulunuyor. Umarım ki çözülür.”