DİKKAT KLİMA ÖLDÜREBİLİR

İyi temizlenmemiş klima filtrelerinden yayılan bakteriler akciğerlere yerleşerek “klima hastalığı” olarak bilinen ve öldürücü olabilen Lejyoner hastalığına yol açabiliyor.

İstanbul Tıp Fakültesi

İç Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi ve Acil Dahiliye Bölüm Başkanı

Prof. Dr. Osman ERK

Klima filtresinden yayılan çok küçük su damlacıklarının (aerosoller) solunması ile bakteriler ve mikroorganizmalar insana bulaşabilir. Klima yolu ile bulaşan en önemli hastalık “klima hastalığı” olarak isimlendirilen ve öldürücü olabilen Lejyoner hastalığıdır.

NELERDE BULUNURLAR?

Bu hastalığın etkeni Legionella Pneumophilia adı verilen bir zatürre bakterisidir. Hastalık ilk olarak 1976 yılında ABD Pensilvanya’da bir otelde lejyoner askerlerinin toplantısında ortaya çıkmış ve hastalık etkeninin toplantı salonunda bulunan klimadan kaynaklandığı anlaşılmıştır. Etken bakteri klimalarda, soğutma sistemlerinde, duş başlıklarında, uygun nem ve sıcaklıkta çoğalma yeteneği fazla olan bir bakteridir. Bu hastalığın dışında pek çok başka hastalıklar da söz konusu olabilir. Konuyla ilgili olarak İstanbul Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Uzmanı ve Acil Dahiliye Bölüm Başkanı Prof. Dr. Osman ERK’in görüşlerini aldık…

KiMLER RiSK ALTINDA?

Şeker hastaları, alkol ve sigara kullananlar, kanser hastaları, kemoterapi alanlar, kronik böbrek ve akciğer hastalığı olanlar klima hastalığına karşı riskli gruba girerler. Sağlıklı kişilerin yanı sıra vücut direnci çeşitli nedenlerle düşmüş olan kişilerde de klimalar hastalıklara neden olabilir. Yine klimaların bulunduğu otel, iş yerleri, fabrikalarda çalışanlar ve sağlık personelleri özellikle risk altındadır. Klimalar dışında su depoları, soğutma sistemleri, kapalı havuzlar, duş başlıkları, musluklar, tıbbi tedavi cihazları (nebüller, nemlendiriciler), jakuziler de hastalığın yayılmasında etkendir.

BELiRTiLERi NELERDiR?

Hastalıkta yüksek ateş, kuru öksürük, baş ağrısı, kas ve eklem ağrıları ön plandadır. Ayrıca bulantı, kusma, ishal gibi bağırsak belirtileri, şuur ve konsantrasyon bozuklukları sıktır. Öksürüğün aksine balgam çıkarılması hastalıkta sıklıkla gözlenmez. 40 dereceye kadar çıkabilen yüksek ateş ve nefes darlığı alarm bulgularıdır.Klimalı ortamlarda bulunan kişilerde ortaya çıkan yüksek ateş ve kuru öksürük hastalık açısından özellikle önemlidir.

KLiMALARIN BAKIMI NASIL OLMALI?

Klimaların filtreleri düzenli olarak temizlenmeli ve değiştirilmelidir. Klimalar dışında merkezi ünitenin, su borularının temizliği son derece önemlidir. Hotel ve hastanelerin klima sistemlerinin bakımı bu konuda uzmanlaşmış firmalarca yapılması gerekmektedir. Klimada ideal ısı 21-24 derece olmalıdır. Klimanın üflediği hava ile direkt temastan mutlaka kaçınılmalıdır.

Sıcaklık farkına da dikkat!

İç ve dış ortam sıcaklıkları arasındaki sıcaklık farkı 6 dereceyi geçmemelidir. Yani dışarısı 30 dereceyse klimalı ortam da 24 derece olmalı. Aksi takdirde aşırı soğuk ortamdan hızlı bir şekilde aşırı sıcak ortama geçmek de bazı hastalıkların riskini ciddi anlamda artırır.

KORUNMAK iÇiN NE YAPMALI?

Su depoları, soğutma tankları, kapalı havuzlar, duş başlıkları, tıbbi tedavi cihazları (nebüller, nemlendiriciler), jakuziler dikkatle kontrol edilmelidir. Klorlama yöntemi hastalığa karşı koruyucu değildir. En etkili korunma yöntemi metalik iyonizasyon metodudur. Acil durumlarda suyun 100 dereceye kadar ısıtılması, musluk ve duş başlıklarının basınçlı sıcak su ile 30 dakika süre ile yıkanması yeterli olabilir. Hastalık otel, büyük gemiler ve hastanelerde salgın yapabilir. İnsandan insana ise bulaşma söz konusu değildir.

BAŞKA HANGi RiSKLERE YOL AÇAR?

Klima sisteminde biriken bakteri, mantar, polenler ve toksinler ortamdaki havayı yoğun olarak kirletirler. Bu tür klimalar kalp hastaları, tansiyon hastaları, şeker hastaları için risklidir. Üst solunum yolu hastalıkları, nezle, sinüzit, akut bronşit, astım, ağız, boğaz ve göz kuruluğu diğer istenmeyen durumlardır. Ayrıca kas, bel ve boyun tutulması ortaya çıkabilir.

Lejyoner hastalığı dışında klimalardan ortama yayılan bakteri ve toksinlerin neden olduğu, alerjik kökenli klima ateşi denilen akut bir hastalık tablosu da söz konusudur. Bu tablo bir enfeksiyon hastalığı değildir, 1-2 günde düzelir, akciğerler normaldir. Klimalarda üreyen küf mantarlarının neden olduğu kronik alerjik zatürrede öksürük, balgam, yüksek ateş gibi akciğer belirtileri vardır.

Bu hastalık tablosu mikrobik (bakteriyel) zatürre ile karıştırılabilir. Kesin tanı alerji testleri ve bronkoskopi yapılarak alınan doku biyopsisi ile konur. Araba klimaları da özellikle alerjik rinit, alerjik astım, sinüzit, orta kulak iltihabı ve özellikle yüz felci gibi hastalıklara yol açabilir.