DEVLETTEN REKOR BORÇLANMA

Özelleştirmeden, af ve askerlikten gelen paraların bittiği ve hükümetin gelecek yıl net 256 milyar liralık rekor borçlanma yapacağı öğrenildi.

Ekonomide uzun süredir yaşanan krizin bir türlü çözülememesi ve kamu özel işbirliği (KÖİ) projelerinin artan mali yükü Hazine'ye bugüne kadar hiç olmadığı kadar olağanüstü boyutlarda borçlanma yaptıracak. Gelecek yıl ilk kez bütçe dışında bir kanundan alınan yetkiyle 70 milyar liralık ilave borçlanma daha yapılacak. Yapılan hesaplamalara göre, bütçe ve vergi yasa tekliflerinin Meclis'ten geçmesi halinde devletin hazinesi 2020'de net 256 milyar 545 milyon 551 bin 510 TL yeni borç alacak. Borç stoku bir yılda 1.5 trilyon lirayı aşacak.

Normali 140 milyar TL

Sözcü'den Erdoğan Süzer'in haberine göre, ülkenin borç batağına sürüklenmemesi için Hazine'nin borçlanma yetkisi kanunla sınırlandırıldı. Kamu Finansmanı ve Borç Yönetimi Kanunu Hazine'ye bir yılda en fazla bütçe açığı kadar net borçlanma yetkisi veriyor. Bu borç yetmezse bütçe açığının yüzde 5'i kadar ilave borçlanma yetkisi daha tanınıyor. Bu da yetmezse Cumhurbaşkanlığı kararıyla ikinci bir yüzde 5'lik borçlanma daha yapılabiliyor. Bunun dışında Hazine'ye bir de özel tertip borçlanma kağıtları çıkarma yetkisi tanınıyor. Hazine bunun dışında net borçlanma yapamıyor.

Meclis'e sunulan 2020 yılı bütçe yasa teklifinde gelecek yıl bütçenin 140 milyar 77 milyon 196 bin TL açık vereceği öngörüldü. Dolayısıyla normal şartlarda ekonomi rayında gitse devlet 2020'de 140 milyar liralık net borçlanmayla çarkı çevirebilecek. Ancak bu paranın yetmeyeceği biliniyor. Bütçe teklifi yasalaşırsa bu borcun dışında Hazine bakan oluruyla yüzde 5'lik limiti kullanıp 7 milyar 3 milyon 859 bin 800 liralık ilave borçlanma daha yapacak. Bu da yetmezse, Cumhurbaşkanı onayıyla ikinci yüzde 5'lik hak devreye girecek ve aynı miktar kadar borçlanma daha yapılacak. Bütçe Meclis'ten bu şekliyle geçerse Hazine önümüzdeki yıl bütçe büyüklükleri çerçevesinde 154 milyar 84 milyon 915 bin 600 TL net borçlanma yetkisine kavuşacak. 

Bütçe teklifine göre, bu borçlanma dışında Hazine, bütçe başlangıç ödeneğinin yüzde 3'üne kadar ikrazen özel tertip devlet iç borçlanma senedi ihraç edebilecek. Buna göre 2020'de Hazine bu kapsamda 32 milyar 460 milyon 635 bin 910 liralık borçlanma daha yapabilecek. Hazine ayrıca gelecek yıl KÖİ ve benzeri projeler için 4.5 milyar dolarlık dış borca garanti verecek, aynı şekilde özel sektörün ödeyemediği dış borçların 4.5 milyar dolarına kadar kısmını da üstlenebilecek.

70 milyar liralık ek borçlanma

Bütçe dışında bu yıl ilk kez başka bir kanun teklifiyle Hazine'ye ilave borçlanma yetkisi daha tanınacak. Meclis'e sunulan vergiyle ilgili yasa teklifine konulan maddeye göre Cumhurbaşkanı kararıyla 2020 yılında Hazine 70 milyar liralık iç veya dış borçlanma yapabilecek. Bu borçlanmanın da yapılması halinde kamu net borcu 2020 yılında toplam 256 milyar lira, yani toplam borç stokunun yüzde 20.55'i kadar artarak rekor kıracak. Kamu borç stoku 1.5 trilyon lirayı aşacak.