DEPREM FOBİSİ KAYBETME KORKUSUNU TETİKLİYOR

Deprem sonrası ortaya çıkan travmaların herkeste farklı etkiler oluşturacağını kaydeden Uzman Klinik Psikolog Solin Çekin, kişinin  işlevlerini bozacak kadar şiddetli olan etkilerin ilk bir ay için akut stres bozukluğu, bir aydan sonraki dönem  için  de  travma  sonrası  stres bozukluğu  olarak tanımlandığını belirtti. Çekin, bu sürecin uzaması halinde mutlaka uzmana başvurulmasını tavsiye etti. Çekin,  deprem fobisinin, diğer fobilerden farklı olarak kişinin tehlikeyle karşı karşıya kalmasından ziyade özellikle sevdiklerine karşı hissedilen kaybetme korkusu ve ölüm senaryoları ile tetiklendiğini söyledi. Uzman Klinik Psikolog Solin Çekin, 17 Ağustos Marmara depreminin yıldönümünde travmalara ve etkilerine ilişkin değerlendirmede bulundu.

Doğal afetler herkeste farklı duygusal etkiler oluşturabilir

Uzman Klinik Psikolog Solin Çekin, doğal afetlerin insanoğlunun var olduğu günden beri korkularının temeli olduğunu belirterek “Doğal afetlerin ani ve öngörülemez oluşu insanlar üzerinde büyük etkiler bırakabilmektedir. Bu türden bir doğal afet felaketine maruz kalan bazı bireylerde, fiziksel bir yaralanma olmasa da duygusal açıdan birtakım sorunlar ortaya çıkabilir.

Ülkemiz özellikle deprem bölgesi olması sebebi ile yaşanan büyük depremler sonrası kişilerde çeşitli tepkiler ortaya çıkmaktadır. Tabii ki bu çeşitli tepkiler kişiden kişiye değişiklik göstermektedir. Aslında gelişen tepkiler tamamen normaldir  ve  bu tepkilerin neler olduğunu bilmemiz, olayın psikolojik etkilerinden daha çabuk kurtulmamıza yardımcı olmaktadır.” dedi.

Akut stres bozukluğuna yol açabilir

Çoğu zaman depremin kendisi sorunmuş gibi görünse de aslında daha çok içeriğindeki belirsizliğin bireyde korku oluşturduğunu ifade eden Uzman Klinik Psikolog Solin Çekin, “Deprem gibi ağır sonuçlara yol açan afetlerde, süreci normal seyrinde götüren bireyler birkaç hafta içinde yeni duruma alışıp gündelik hayatlarına devam ederken bazı kişiler için bu sürecin uzaması akut stres bozukluğuna ve travma sonrası stres bozukluğuna yol açabilmektedir.” dedi.

Yakınları kaybetme korkusu tetikleniyor

Uzman Klinik Psikolog Solin Çekin, deprem fobisinin, diğer fobilerden farklı olarak kişinin tehlikeyle karşı karşıya kalmasından ziyade özellikle sevdiklerine karşı hissedilen kaybetme korkusu ve ölüm senaryoları ile tetiklendiğini, bu ihtimalin de bireyleri dehşete düşürdüğünü söyledi.

23 yıl önce yaşanan büyük Marmara depreminden yola çıkacak olunursa ülkece hem maddi hem de manevi olarak büyük kayıplar yaşandığını kaydeden Uzman Klinik Psikolog Solin Çekin, “Bu süreçte bazı kişiler korku, endişe, suçluluk, pişmanlık, öfke, karamsarlık, panik, çaresizlik ve utanç gibi duyguları çok derin ve yoğun yaşayabilirler. Belirli bir süre davranışlarımız ve hatta zihin içi süreçlerimiz bile olayın etkisi altında kalır. Olayla ilgili anılarınızı tekrar tekrar anlatmak ihtiyacı duyarsınız. Yaşadıklarınız gözünüzün önünden gitmez. Her an tekrar deprem olacakmış gibi hisseder, korku duyabilirsiniz. Dikkatinizi yaptığınız işe vermekte ya da karar vermekte zorlanabilirsiniz. Kafanız kolayca karışabilir. Hafızanızda problemler olabilir.” dedi.

Yoğun stresle bu belirtiler ortaya çıkabilir

Deprem sırasında maruz kalınan yoğun stresten ötürü kişinin vücudunda bazı belirtiler ortaya çıkabileceğini kaydeden Uzman Klinik Psikolog Solin Çekin, “Baş, göğüs ağrıları ve mide bulantısı gibi belirtiler bunların başında yer almaktadır. Daha önce sürekli tedavi gerektiren mevcut tıbbi bir rahatsızlık varsa, şiddeti artabilir ya da nüksedebilir. Bu durumda tıbbi yardıma mutlaka başvurulmalıdır.” uyarısında bulundu.

Depreme herkes farklı tepki verebilir

Bu tarz büyük afetlerde unutulmaması gereken en önemli şeyin bireylerin aynı olaylara farklı tepkiler geliştirebilmesi olduğunu kaydeden Uzman Klinik Psikolog Solin Çekin, şunları söyledi:

“Bazı bireyler kısa tepki gösterirken, bazılarının tepkisi aylar ve hatta yıllar sonra ortaya çıkabilir. Bazı bireylerin hissettikleri rahatsızlık verici tepkiler uzun zaman sürerken, bazı kişiler ise   hızlıca eski hallerine dönebilirler. Kısaca bireyin karakterteristik özellikleri ve depremin şiddeti gibi faktörler depreme verilen tepkiyi değiştirebilir. Örneğin kaygı bozukluğuna yatkınlığı olan bir kişi, deprem sonrası birkaç gününü geceleri ışık açık uyuyarak geçirebilir; bazı kişiler deprem olma olasılığına karşın birtakım güven arama davranışları içerisine girebilir -hemen kaçmak için kapıya daha yakın olan bir odada yatmak gibi; bazı bireyler ise yaşadıkları depremin saatine göre o saat dilimini dışarda geçirmeye eğilimli hale gelebilirler. Bunların yanı sıra depremi yaşanmamış gibi görmezden gelen depremzedeler, bastırılan duygu ve düşünceleri sonucunda daha şiddetli bir sorunla karşı karşıya kalırlar. Bu da iyileşme sürecini oldukça güçleştirmektedir.”

Uzman Klinik Psikolog Solin Çekin, 17 Ağustos 1999  depreminin   şiddeti,   etkilediği alanın büyüklüğü, bırakmış olduğu tahribat ve kayıplar, uzun  zaman  devam  eden  artçı depremler, kurtarma çalışmalarının yetersizliği ve gecikmeler, depremzedelerin karşılaştığı barınma gibi sorunlar,  bu  felaketin  etkisini daha da fazlalaştırdığını söyledi.