İŞTE TÜRKİYE'NİN BEYAZ YAKA PROFİLİ

KPMG Türkiye ve PERYÖN Türkiye İnsan Yönetimi Derneği'nin araştırması, Türkiye'nin beyaz yaka çalışanlarının profilini çıkardı. Araştırma, beyaz yakalı kadın ve erkek çalışanlar arasındaki farkları ortaya koyuyor.

'Çalışan Profili Araştırması – 2018' finansal hizmetler, profesyonel hizmetler, üretim, enerji, hızlı tüketim ve eğitim başta olmak üzere çok sayıda sektörden 533 beyaz yakalı çalışanla KPMG Türkiye ve PERYÖN, Türkiye İnsan Yönetimi Derneği işbirliği ile gerçekleştirildi. Yüzde 55'i kadın, yüzde 43'ü erkek olan katılımcıların profili, Türkiye'deki beyaz yakalı kitlenin prototipini çıkarıyor. Araştırmaya katılanların yüzde 62'si ön lisans/lisans mezunu, yüzde 40'ı işletme eğitimi almış, yüzde 56'sının çocuğu yok.

PERYÖN ile gerçekleştirilen çalışmayı değerlendiren KPMG Türkiye Toplumsal Cinsiyet Eşitliği ve Çeşitlilik Lideri Nesrin Tuncer, araştırmanın beyaz yakalı kadın ve erkek çalışanlar arasında karşılaştırma yapmayı sağlayacak sonuçlar verdiğine dikkat çekti. Nesrin Tuncer, "Bugüne kadar toplumsal cinsiyet eşitliği ile ilgili farklı verileri derleyen çok sayıda araştırma yayımlanmasına rağmen, bütünsel bir yaklaşım ile çalışan sayılarındaki kadın-erkek dağılımları, yetki ve sorumluluklarını bir arada sunan bir araştırmanın eksikliğini gördük. Hem bu alandaki boşluğu doldurmak hem de iş hayatında kadınların yerini sorgulayan 'Kilidi Kırmak' serisi araştırmalarına zemin oluşturmak amacıyla, farklı sektörlerden beyaz yakalı çalışanların katıldığı bir rapor hazırlamayı hedefledik" dedi.

Toplumsal cinsiyet eşitliği ve kadınların iş yaşamına katılımı konusunda farklı çalışmalar yaptıklarını anlatan PERYÖN Yönetim Kurulu Başkanı Berna Öztınaz, araştırmanın bu konuda çok kıymetli veriler içerdiğine dikkat çekti. Öztınaz, "İnsan yönetimi ile ilgili olan tüm profesyonelleri, girişimcileri ve akademisyenleri ortak bir çatı altında toplayarak, insan yönetiminin geliştirilmesi, Türkiye'deki çalışma koşullarının iyileştirilmesi için çalışmalar yapıyoruz. Kadınların iş yaşamına katılımı konusu ana odak noktalarımızdan biri. Üyelerimizin de katılımıyla bu araştırmaya destek vermiş olmaktan dolayı mutluyuz" dedi.

Araştırmadan çıkan bazı başlıklar şöyle:

Katılımcıların yüzde 62'si ön lisans/lisans, yüzde 34'ü yüksek lisans mezunu, yüzde 2'sinin ise doktora derecesi var.
İktisadi ve idari bilimler fakülteleri, Türkiye'de beyaz yakalı işgücünün en öncelikli kaynağı. Yanıt verenlerin yüzde 40'ı işletme, yüzde 24'ü iktisat, yüzde 12'si ise mühendislik mezunu.
Yüzde 30'u banka harici finansal hizmetler sektöründe, yüzde 11'i profesyonel hizmetler sektöründe, yüzde 8'i ise bankacılık sektöründe görev yapıyor.

Yüzde 28'inin aylık net geliri 5 bin -10 bin TL arasında, yüzde 21'inin 3 bin -5 bin TL, yüzde 18'inin 2 bin -3 bin TL arasında iken yüzde 14'ünün 15 bin TL üzerinde ve yüzde 13'ünün 10 bin -15 bin TL arasında geliri var.
Araştırmaya katılanların yarıdan fazlasının (yüzde 56) çocuğunun olmaması dikkat çekiyor.
Çocuk sahibi olan katılımcıların yüzde 57'sinin bir, yüzde 38'inin iki çocuğu var. İkiden fazla çocuk sahibi olanların oranı yalnızca yüzde 5. Beyaz yakalı çalışanların çocuk sahibi olmayı geciktirerek kariyerlerinde ilerlemeyi tercih ettikleri ya da yaşamsal maliyetlerin artışının da etkisiyle sadece bir çocuk sahibi olma eğilimde oldukları anlaşılıyor.

Kadın - erkek beyaz yaka farkları

Araştırmaya katılan kadınların yüzde 62'si lisans, yüzde 36'sı yüksek lisans mezunu. Mezun olunan bölümler arasında yüzde 37 ile işletme birinci sırada, yüzde 24 ile iktisat ikinci sırada, yüzde 13 ile mühendislik ise üçüncü sırada geliyor.

Erkeklerin yüzde 63'ü lisans, yüzde 31'i yüksek lisans mezunu. Mezun oldukları bölümlerin başında yüzde 44 ile işletme birinci, yüzde 25 ile iktisat ikinci sırada yer alıyor. Bunu yüzde 13 ile mühendislik, yüzde 8 ile siyasal bilgiler takip ediyor.

Yüksek lisans kadınlar için avantaj

Erkek müdürlerin yüzde 74'ü ön lisans / lisans, yüzde 21'i yüksek lisans mezunuyken, kadın müdürlerin yüzde 59'u ön lisans/lisans mezunu, yüzde 41'i ise yüksek lisans mezunu. Bu farklılık, kadın çalışanlar içinde müdür seviyesine çıkabilmek için yüksek lisans derecesinin bir avantaj ya da gereklilik olarak öne çıktığına işaret ediyor.
Eğitim alanına bakıldığında ise işletme mezunu olmak yöneticilik yolunda önemli bir tercih sebebi olarak görülüyor. Erkek müdürlerin yüzde 53'ü işletme bölümünden mezun olmuşken, kadın müdürlerde işletme mezunları yüzde 30 oranında.

Beyaz yakalı kadın ve erkeklerin görev yaptıkları sektörler eşit dağılım gösteriyor. Kadınların yüzde 31'i bankacılık harici finansal hizmetler alanında, yüzde 11'i profesyonel hizmetler, yüzde 8'i bankacılık ve yüzde 6'sı da holding alanında çalışıyor. Erkeklerde bu oranlar sırasıyla yüzde 30, yüzde 12, yüzde 7 ve yüzde 6.
Ancak görev yapılan bölümlerde farklılıklar göze çarpıyor. Kadınların yüzde 33'ü insan kaynakları bölümünde, yüzde 18'i finans, yüzde 12'si muhasebe ve yüzde 7'si yönetim bölümünde çalışırken, erkeklerde birinci sırada yüzde 26 ile finans geliyor. Bunu yüzde 19 ile muhasebe, yüzde 15 ile insan kaynakları ve yüzde 13 ile yönetim bölümü izliyor.

Mühendis kadınlar 'yüksek' yapıyor

Mühendislik bölümünden mezun olan kadınların yüzde 56'sının yüksek lisans derecesini de tamamladığı görülüyor. Kadın mühendislerin yüzde 23'ü profesyonel hizmetler sektöründe çalışıyor. İkinci ve üçüncü sıralarda ise ilaç ve otomotiv sektörleri geliyor. Bunların da yüzde 30'u insan kaynakları bölümünde görev alıyor.
Erkeklerde mühendislik bölümü mezunları arasında lisans ve yüksek lisans dereceleri eşit oranda (yüzde 48). Bunların yüzde 19'u teknoloji ve elektrik sektöründe çalışırken, bunu yüzde 14'le profesyonel hizmetler ve tekstil/konfeksiyon takip ediyor.

Mühendis kadınlar içinde en büyük grup insan kaynakları bölümünde görev yaparken mühendis erkeklerin çoğunluğu (yüzde 32) yönetim, yüzde 26'sı ise bilgi işlem bölümünde çalışıyor.
Katılımcı kadınların yüzde 23'ü müdür, yüzde 19'u uzman, yüzde 13'ü asistan, yüzde 8'i yönetici ve yüzde 8'i direktör unvanına sahip. Erkeklerin ise yüzde 24'ü müdür, yüzde 16'sı uzman, yüzde 14'ü asistan, yüzde 8'i direktör, yüzde 5'i de genel müdür unvanına sahip. Kadınlarda genel müdür oranı ise yüzde 3

Eşit işe eşit ücret masal mı?

Erkek çalışanların yüzde 31'i kadınların yüzde 27'si aylık net 5 bin -10 bin TL arası, erkeklerin yüzde 18'i kadınların yüzde 23'ü 3 bin -5 bin TL, erkeklerin yüzde 17'si kadınların yüzde 17'si 2 bin -3 bin TL arasında, erkeklerin yüzde 17'si kadınların yüzde 13'ü 15 bin TL ve üzeri ve erkeklerin yüzde 9'u kadınların yüzde 14'ü 10 bin -15 bin TL gelire sahip.

Ancak mesleklere göre bakıldığında tablo farklı. Mühendislik mezunu erkeklerin yüzde 28'i danışman, yüzde 17'si müdür unvanına sahip; yüzde 30'unun da aylık geliri 15 bin üzerinde. Kadın mühendislerin ise yüzde 24'ü müdür seviyesinde ve yüzde 41'i 5 bin -10 bin TL gelire sahip. 15 bin TL üzerinde kazanabilenlerin oranı ise yüzde 13'te kalıyor.

Müdür unvanına sahip çalışanların çoğunluğunun aylık net gelirinin 5 bin -10 bin TL arasında olduğu görülüyor. Kadın müdürlerin yüzde 43'ü bu aralıkta maaş alırken, erkek müdürlerin yüzde 57'si bu gelir seviyesinde.
Kadınların yüzde 43'ü 10 bin -15 bin TL arasında aylık net gelir elde ediyor. Yalnızca yüzde 6'sı 15 bin TL üzerinde kazanıyor. Aynı seviyedeki erkeklerin ise yüzde 26'sı 10 bin -15 bin TL, yüzde 12'si ise 15 bin TL üzerinde aylık net gelire sahip.